Meer bewegen met serious games

Een blog door Maarten Stevens

Mensen bewegen te weinig. En als boosdoener worden vaak computers, smartphones en de televisie aangewezen. De gedachte is dan dat mensen minder moeten gamen, appen en meer naar buiten moeten. Nu is daar helemaal niks op tegen, maar voor bepaalde groepen zal dat onvoldoende werken. Denk aan pubers die bijna vastgegroeid zijn aan hun mobiel. Voor hen is de smartphone een belangrijk onderdeel van hun leven. Waarom zou je juist dat belangrijke onderdeel in hun leven niet gebruiken om ze meer te laten bewegen? Dan maak je van het nadeel een voordeel en is de kans veel groter dat je de gewenste gedragsverandering krijgt. Hoe kunnen serious games bewegen stimuleren? In dit artikel ga ik in op vier belangrijke factoren die meewegen.

De volgende punten zijn belangrijk wanneer je spelers wilt laten bewegen middels een serious game:

  • Transfer zit in de game
  • Voor elk spelertype is er iets te halen
  • Bewegen is het middel en niet het doel
  • De game helpt om van extrinsieke motivatie naar intrinsieke motivatie te gaan

Transfer zit in de game

Serious games die de speler iets leren zijn er genoeg. Maar lang niet elke serieus game slaagt erin de speler die kennis ook daadwerkelijk te laten toepassen in de praktijk. Voorbeeld: ik speel een spel waarin ik steeds kan kiezen tussen een appel of een frikandel. Wanneer ik de appel pak, kan ik harder rennen. Wanneer ik de frikandel pak, dan is mijn avatar juist sneller moe. Mijn brein zal opslaan dat een appel een verstandige keuze is en een frikandel niet. Althans, in het spel. Maar zorgt dit er ook voor dat ik bij de volgende lunch een appel pak en de frikandel oversla? Die kans is klein… Dit noemen we de transfer van de game. Zorgt de game ervoor dat ik lessen uit het spel toepas in mijn echte leven? Is dit niet het geval, dan is de serious game mislukt. Mijn gedrag is immers niet veranderd.

Het liefst wil je dat het spelen van de game op zichzelf al zorgt voor het gewenste gedrag, zodat er geen vertaalslag meer gemaakt hoeft te worden naar de echte wereld. Voorbeeld: Missie Master is een serious game om kinderen meer te laten bewegen. In de game kun je bijvoorbeeld GPS-punten uitzetten langs een route. Wanneer een kind de route voltooid dan zegt de app: Gefeliciteerd, je hebt de avondvierdaagse gelopen, je hebt 50 medailles verdient. Je moet dus letterlijk bewegen om de serious game te spelen. Met de medailles kan de speler cadeautjes vrijspelen voor zijn of haar avatar en die naar eigen smaak aankleden. Zo stimuleert Missie Master kinderen meer te bewegen.

Ander voorbeeld: bij de Schaatsgame sta je voor een sensor en moet je bewegen om de schaatser vooruit te krijgen. Doe je de verkeerde beweging, dan blijft de schaatser staan. Doe je de beoogde balanstraining, dan gaat de schaatser schaatsen. Dus niet een filmpje waarin de oefening word voorgedaan en dan maar hopen dat iemand het daarna ook gaat doen en het liefst ook nog goed en zonder blessures… Nee, de oefening om te bewegen zit in de serious game en is zo opgezet dat het gemeten kan worden en dat verkeerde oefening uitgesloten kunnen worden. Weer de transfer die in de serious game zit en zodoende dus echt mensen meer laat bewegen.

serious games bewegen

Voor elk spelertype iets te halen

Niet iedereen loopt warm voor dezelfde doelstellingen. De ene wil graag de beste zijn, de andere wil vooral een gezellige tijd. Bewegen en sporten heeft de connotatie dat het vaak gaat over de eerste en de beste zijn. De mensen die hierdoor gedreven worden, vind je dan ook vaak terug bij sportverenigingen en doen vaak al veel aan bewegen. De groep mensen die niet veel beweegt, heeft wellicht juist veel minder met het hele ‘winnen-of-verliezen’-gebeuren en haakt daarop af. Dat willen we juist niet met een serious game. Zorg daarom dat je serious game voor elk spelertype geschikt is.

infographic spelerstypes

Zelf fiets ik graag en daarvoor gebruik ik Strava. De snelste zal ik nooit worden. Ik heb nog nooit een KOM gehaald. Een KOM is dat je over een afstand de snelste ooit bent. Dat is dus één persoon die dat kan zijn en misschien kan 10% strijden om die ene plek. Dat betekent dus dat 90% van de fietsers weinig tot geen kans maakt om die KOM te krijgen. Is Strava dan wel leuk voor hen? Ja, want de tool is zo opgezet dat je op verschillende manier plezier kunt beleven aan het spelen. Zo kun je bijvoorbeeld ook je eigen tijd verbeteren. Dit spreekt mensen aan die het beste uit zichzelf willen halen en minder geïnteresseerd zijn in het ‘verslaan’ van anderen.

Zelf bijvoorbeeld ben ik helemaal fan van het ontdekken van nieuwe weggetjes en het fietsen op plekken waar ik nog niet eerder ben geweest. Nu is er een optie waarbij de kaart verdeeld wordt in vakjes. Zodra je door zo’n vakje fietst, kleurt dat gebied rood. Zo fiets ik dus geregeld een stukje extra om een vakje dat ik nog niet gehad heb in te kleuren. Er zijn verschillende kleurtjes: blauw voor het grootste vierkant en groen voor de vakjes die aan alle kanten ingesloten zijn door andere vakjes. Dit gaat dus niet om wie de snelste is, maar het gaat over ontdekken en een vorm van verzamelen.

Andere manieren vorm om gebruikers te blijven motiveren is het gebruik van badges. Je kunt badges verdienen door in verschillende landen te fietsen, door verschillende sporten te doen, door alle kastelen te bezoeken of door zoveel hoogtemeter af te leggen zodat je in theorie naar de maan geklommen bent. Een mooi voorbeeld waarin er gedacht is aan de verschillende motieven die mensen hebben om te bewegen. Zo is er voor elk spelertype iets te halen!

De game helpt de speler om van extrinsieke motivatie naar intrinsieke motivatie te gaan

Een serious games leent zich ervoor om mensen kennis te laten maken met nieuw gedrag, zoals bewegen. Maar op den duur is het doel dat je zélf de voordelen ziet van bewegen en, los van de game, het gewoon gaat doen omdat je er plezier in hebt. Een goede serious game zorgt er dan ook voor dat je extrinsieke motivatie steeds wat verder gestimuleerd gaat worden, zodat de intrinsieke motivatie het over kan nemen. Een praktisch voorbeeld kan zijn dat je bij een wandelapp je punten krijgt na 5 km lopen. Maar… als je dat 10x gehaald hebt, krijg je punten pas na 10 km lopen. En daarna na 20, 35, 50 en 75 km lopen. Zo moet je steeds meer bewegen om de beloning te krijgen. Op den duur beweeg je zoveel dat het al niet meer in verhouding staat tot de beloning, het bewegen is dan al leuk genoeg van zichzelf en de beloning is slechts een kleine extra.

Een serious game die niet gericht is op het opbouwen intrinsieke motivatie is gedoemd te mislukken. Helemaal mooi is natuurlijk dat mensen uiteindelijk gaan bewegen zonder de serious game. Maar als opstapje en steuntje in de rug is de serious game een handig middel om de eerste stappen (letterlijk) te zetten.

Kortom: games en schermen zijn niet de vijand van bewegen! Sterker nog: ze kunnen onze beste bondgenoot zijn. Als je de vier ingrediënten die hierboven beschreven zijn goed in de gaten houd, dan is het goed mogelijk een serious game te ontwikkelen waardoor mensen meer gaan bewegen.

Bewegen is het middel, niet het doel

Dat klinkt natuurlijk raar als je een serious game laat ontwikkelen om mensen meer te laten bewegen. Toch is dit een belangrijk ingrediënt van een succesvolle serious game die beweging stimuleert. Ik zal uitleggen waarom. Als je tegen kind zegt: ‘ga rennen’, dan is de kans groot dat er in eerste instantie alleen maar een vervolgvraag ontstaat. ‘Waarom dan?’ Dat schiet niet erg op. Echter, wanneer je tegen een kind zegt: ‘Houd de dief!’ dan is de kans groot dat het kind denkt: ‘Daar ren ik snel heen, dan houd ik hem tegen.’ Wanneer rennen het doel is, dan is de opdracht al snel saai. Moet er een dief tegen worden gehouden, dan is rennen ineens handig en spannend. Met de laatste interventie is de kans groter dat iemand de opdracht langer en beter volhoudt.

Mooi voorbeeld is weer Missie Master. Kinderen wanen zich via de app een geheim agent die spionnenmissies moet uitvoeren. Het thema spreekt ze direct aan en biedt veel mogelijkheden voor storytelling. Hierdoor blijven de kinderen langer betrokken bij de serious game, want het is zo spannend. De game giet een aansprekende saus heen over de beweegopdrachten, waardoor er een ander (leuker!) doel ontstaat en bewegen ineens het handigste middel is om dat doel te behalen.

Doorpraten over serious games en bewegen?

Bel of mail mij gerust. Of volg me op Linkedin! Daar deel ik regelmatig updates over interessante ontwikkelingen op het gebied van serious gaming.